
'Er zijn twee miljoen buikpatiënten in Nederland'; next. checkt 
NRC.NEXT
28 mei 2015 donderdag
Section: Weten
 Wouter van Loon
 Dat zegt de Maag Lever Darm Stichting 
Nederland telt twee miljoen patiënten die iets mankeren aan hun maag, lever of darmen. Althans, dat beweert de Maag Lever Darm Stichting, die vorige week met de collectebus langs de deuren ging. Klopt dat? 
In het persbericht waarin de stichting de collecteweek aankondigt, wordt een handvol ziektes genoemd, maar dat is niet de complete lijst van maag-, lever- en darmziektes. In totaal gaat het om zo'n 200 aandoeningen. Die zijn niet allemaal meegenomen, stelt de Maag Lever Darm Stichting, omdat niet over alle ziektes data beschikbaar zijn of omdat het om erg kleine aantallen gaat. Ze baseert zich daarom op het aantal patiënten van elf ziektes. De grote klapper is het prikkelbare-darmsyndroom, ook bekend als spastische darm. Patiënten met deze aandoening hebben chronisch last van pijn in de buik, verstopping of diarree. Volgens de stichting hebben in Nederland ongeveer 1,7 miljoen mensen hier last van. De stichting beroept zich daarbij op standaarden van het Nederlands Huisartsen Genootschap, waarin onder meer richtlijnen zijn opgenomen om diagnoses te stellen. 
Daarnaast is er een tiental aandoeningen waar een kleiner aantal patiënten aan lijdt. Chronische darmontsteking (zoals de Ziekte van Crohn), coeliakie (glutenintolerantie), Hepatitis C en B, levercirrose en maagzweren zijn ook goed voor enkele tienduizenden patiënten; bij elkaar een goede 200 duizend, stelt de stichting. 
Ten slotte is er een lijst met aantallen patiënten met kanker aan de darmen, lever en galwegen, maag, slokdarm en alvleesklier. Hiervan is alleen het aantal patiënten per jaar bekend bij wie de diagnose wordt gesteld. Dat zijn er in totaal ruim 20 duizend. Omdat kanker geen chronische ziekte is, is het huidige aantal patiënten niet bekend. 
De claim van de Maag Lever Darm Stichting is grotendeels gebaseerd op de 1,7 miljoen patiënten met het prikkelbare-darmsyndroom. Zijn dat er echt zo veel? 
In de richtlijnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) waar de stichting zich op beroept, wordt uitgegaan van 5 tot 20 procent van de Nederlandse bevolking die het prikkelbare-darmsyndroom heeft. Deze percentages zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, waarbij een groep Nederlanders is gevraagd of ze last hebben van hun buik. 10 tot 20 procent antwoordt daarop bevestigend. In dat geval zou het gaan om tussen de 1,7 miljoen en ruim 3 miljoen Nederlanders. Maar wil dat zeggen dat ze ook het prikkelbare-darmsyndroom hebben? 
Niet per se, zegt Henriëtte van der Horst. Ze is hoogleraar huisartsgeneeskunde aan de Vrije Universiteit en huisarts, en deed meerdere onderzoeken naar het prikkelbare-darmsyndroom. 
Om klachten te mogen omschrijven als het prikkelbare-darmsyndroom, moeten ze aan een aantal criteria voldoen. De patiënt moet de laatste drie maanden minimaal drie dagen buikpijn hebben gehad. Daarnaast moet er een veranderd ontlastingpatroon zijn of heeft de patiënt minder last van buikpijn nadat hij of zij naar de wc is geweest. 
In de praktijk krijgt niet meer dan 1 procent van de volwassen Nederlandse bevolking de diagnose prikkelbare-darmsyndroom. Dat blijkt uit registraties van huisartsen, onder meer van het onderzoeksbureau Nivel en de Continue Morbiditeits Registratie Nederland. Dat wil zeggen dat zo'n 170 duizend Nederlanders de diagnose hebben gekregen. 
Hoeveel mensen de aandoening hebben, is onduidelijk. ,,De meeste mensen met klachten gaan er niet mee naar de huisarts", zegt Van der Horst. ,,Zij zien het als een fact of life dat ze af en toe last van hun lichaam hebben." 
De andere aandoeningen die door de Maag Lever Darm Stichting worden aangehaald, zijn volgens de inschattingen van het NHG en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu goed voor zo'n 250 duizend patiënten. 
De Maag Darm Lever Stichting beroept zich op standaarden van het NHG. Maar of er daadwerkelijk 1,7 miljoen Nederlanders zijn met het prikkelbare-darmsyndroom, is niet duidelijk: veel mensen met buikklachten gaan niet naar de dokter, waardoor er geen diagnose kan worden gesteld. Er is onvoldoende onderbouwing voor de claim van de Maag Lever Darm Stichting, daarom beoordelen we die als ongefundeerd. 
 